Bo'lim: Yangiliklar

Butun hayoti va mehnat faoliyatini mamlakatimiz qishloq xo‘jaligi sohasini rivojlantirishga bag‘ishlagan taniqli davlat va jamoat arbobi, mehnat faxriysi Amin Hamroyevich Tojiyev 2026-yil 4-iyun kuni 79 yoshida vafot etdi.

A.Tojiyev 1947-yil 12-aprelda To‘rtko‘l tumanida tug‘ildi. O‘rta maktabni tugatganidan so‘ng Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish muhandislari instituti (hozirgi Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti milliy tadqiqot universiteti)ni muhandis-mexanik mutaxassisligi bo‘yicha tamomladi. Mehnat faoliyatini 1968-yil To‘rtko‘l tumanidagi Al-Xorazmiy nomidagi jamoa xo‘jaligining texnika xavfsizligi muhandisi sifatida boshladi. Keyinchalik To‘rtko‘l, Elikqal’a, Amudaryo tumanlarida rahbarlik lavozimlarida ishladi.

Katta tashkilotchilik qobiliyatiga ega bo‘lgan A.Tojiyev Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, qishloq xo‘jaligi vaziri, O‘rmon xo‘jaligi boshqarmasi boshlig‘i, O‘zbekiston Respublikasi davlat agrosanoat qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari kabi mas’ul lavozimlarda fidokorona mehnat qildi.

A.Tojiyev o‘zining 50 yildan ziyod mehnat faoliyati davomida Orolbo‘yi mintaqasidagi murakkab sharoitda hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, infratuzilma tarmoqlarini yaratish, aholining turmush darajasini yuksaltirish bo‘yicha ko‘plab ishlarni amalga oshirdi.

Xususan, suv tanqisligini bartaraf etish maqsadida “Tuyamo‘yin – Nukus – Taxtako‘pir” sug‘orish tarmog‘i va ko‘plab ijtimoiy va madaniy obyektlarni barpo etishda jonbozlik ko‘rsatdi.

U nafaqaga chiqqanidan keyin ham Qoraqalpog‘iston Respublikasi ijtimoiy hayotida faol ishtirok etib, ekologik muhitni yaxshilash, aholi uchun qulay sharoitlar yaratish, keng ko‘lamli qurilish, obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish ishlarini olib borishga qaratilgan loyihalarni ro‘yobga chiqarish, keksa avlod manfaatlarini himoya qilish, yoshlarni Vatanga muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalashga o‘zining boy hayotiy bilim va tajribasini baxsh etdi.

A.Tojiyevning mamlakatimizni taraqqiy ettirish borasidagi xizmatlari davlatimiz tomonidan munosib taqdirlandi. U “El-yurt hurmati”, “Do‘stlik” va “Mehnat shuhrati” ordenlari, “Qoraqalpog‘iston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan mexanizator” faxriy unvoni bilan mukofotlangan edi.

Taniqli davlat va jamoat arbobi, yoshlarning mehribon ustozi, samimiy va kamtarin inson Amin Hamroyevich Tojiyevning xotirasi qalblarimizda hamisha saqlanib qoladi.

Sh.Mirziyoyev, T.Norboyeva, N.Ismoilov,

A.Aripov, A.Orinbayev, F.Ermonov, S.Turdiyev

Hurmatli delegatsiyalar rahbarlari!

Hurmatli assambleya ishtirokchilari!

Xonimlar va janoblar!

Sizlarni asrlar davomida Sharq va Gʻarbni, turli madaniyat va sivilizatsiyalarni, ilm-fan va amaliy bilimlarni bogʻlab kelgan qadimiy Samarqand shahrida samimiy qutlash biz uchun ulkan sharafdir.

Bugungi yigʻilish 5-iyun – Butunjahon atrof-muhit kuni arafasida oʻtayotgani alohida ramziy maʼnoga ega. Shu munosabat bilan anjuman ishtirokchilarini ushbu muhim sana bilan chin dildan tabriklayman.

Barchangiz yaxshi xabardorsiz, bugungi kunda insoniyat misli koʻrilmagan inqirozlar – iqlim oʻzgarishi, biologik xilma-xillikning yoʻqolib borishi, atrof-muhit ifloslanishi kabi tahdidlarga duch kelmoqda.

Bu kabi muammolarni hal etishda Global ekologik jamgʻarma alohida oʻrin egallab kelmoqda. 186 ta davlatni birlashtirgan ushbu noyob global hamkorlik platformasi hozirga qadar 170 milliard AQSh dollaridan ziyod mablagʻni ekologik loyihalar uchun safarbar etgani tahsinga sazovordir.

Ming afsuski, iqlim oʻzgarishi oqibatida yuzaga kelgan choʻllanish, yer degradatsiyasi, muzliklarning erishi va suv tanqisligi Markaziy Osiyo uchun asosiy tahdid boʻlib qolmoqda. Jahon banki tahliliga koʻra, mintaqamizda qariyb 37 million kishi suv tanqisligi kuchli boʻlgan hududlarda yashamoqda va 2050-yilga borib, bu koʻrsatkich 75 millionga yetishi mumkin.

Hurmatli anjuman ishtirokchilari!

Yangi Oʻzbekiston mavjud muammolar koʻlamiga qaramay, ekologik transformatsiyani yangi taraqqiyot modeli sifatida koʻrmoqda. Shu bois, biz tizimli loyiha boshqaruviga oʻtib, atmosfera havosini muhofaza qilish, bioxilma-xillik, chiqindilarni boshqarish, koʻkalamzorlashtirish, ekologik taʼlim va madaniyatni qamrab olgan beshta milliy loyihani amalga oshirmoqdamiz.

Mazkur tashabbuslar doirasida 2030-yilga qadar muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonini respublika hududining 21 foizigacha kengaytirish, havoga zararli tashlamalarni 10,5 foizga qisqartirish hamda har bir hududda dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish rejalashtirilgan.

Chiqindilardan energiya ishlab chiqarish boʻyicha joriy yilda 2 ta, kelgusi ikki yilda yana 9 ta zavodni ishga tushirish belgilangan, ular yiliga 5,5 million tonna chiqindini qayta ishlash orqali 1,1 million tonna issiqxona gazlari tashlamalarini qisqartirishga yordam beradi.

Mamlakatimizda ekologik taʼlim va ilm-fanning yagona ekotizimi shakllantirilib, “Green University” negizida 10 ta ilmiy-tadqiqot instituti va markaz hamda 14 ta “yashil” texnikum birlashtirildi, qariyb 2 million yoshning ekologik savodxonligini oshirish jarayoni boshlab yuborildi.

Biz oʻtgan asrda yuz bergan Orol fojiasiga yangicha yondashib, uning oqibatlarini bartaraf etish, Orolboʻyi hududini tiklanish, ilm-fan va innovatsiyalar maydoniga aylantirish yoʻlida 2 million gektardan ortiq unumdorligini yoʻqotgan yerlarni qayta tiklamoqdamiz.

Mintaqaviy saʼy-harakatlarni birlashtirish va amaliy yechimlarni joriy etish maqsadida “Eco Expo Central Asia” platformasi yoʻlga qoʻyildi, u hududlar va sanoatdagi ekologik muammolarni hal etishga qaratilgan loyihalarga moliyaviy resurslar va “yashil” yechimlarni jalb etishga xizmat qiladi.

Fursatdan foydalanib, Sizlarni tashkil etilgan koʻrgazmaga taklif qilaman. Yashil loyihalarimiz manfaatli kelishuvlarga asos boʻladi degan umiddaman.

Qadrli doʻstlar!

Albatta, iqlim oʻzgarishining tobora kuchayib borayotgan salbiy taʼsiri bizdan tezkor amaliy qadamlarni talab qilmoqda. Assambleya doirasida bir qator tashabbuslarni ilgari surmoqchimiz va ularni hayotga tatbiq etishda Sizlarning qoʻllab-quvvatlashingiz biz uchun muhim ahamiyatga ega.

Birinchidan. Samarqandni “Markaziy Osiyoning yashil investitsiyalar va innovatsiyalar poytaxti” deb eʼlon qilishni taklif etamiz.

Biz Samarqandni mintaqaviy “yashil iqtisodiyot”, barqaror rivojlanish va iqlim moliyasi markaziga aylantirishni, shaharni pilot “yashil hudud” sifatida rivojlantirishni hamda ushbu tajribani keyinchalik respublikaning boshqa shaharlariga ham tatbiq etishni maqsad qilganmiz.

Ikkinchidan. Bundan 600 yil muqaddam Mirzo Ulugʻbek Samarqandni ilm-fan markaziga aylantirgan boʻlsa, bugungi kunda Kolumbiya universitetining Barqaror rivojlanish markazi hamkorligida Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim oʻzgarishini oʻrganish universiteti qoshida Ulugʻbek nomidagi Barqaror rivojlanish ilmiy-tadqiqot instituti tashkil etilmoqda.

Institut hududlar va iqtisodiyot tarmoqlarini yashil va barqaror rivojlanish asosida transformatsiya qilish, xalqaro ilmiy markazlar va moliya institutlarini jalb etish boʻyicha yetakchi ilmiy-tahliliy platforma boʻladi, uning strategik boshqaruvi esa Prezident huzuridagi Vasiylik kengashi orqali amalga oshiriladi.

Uchinchidan. Iqlim oʻzgarishining salbiy oqibatlariga qarshi samarali yechimlar ishlab chiqish maqsadida Iqlim oʻzgarishi va gidrometeorologiya milliy markazi tashkil etilmoqda.

Markaz gidrometeorologiya, erta ogohlantirish, glyatsiologiya, iqlim taʼsirini baholash va issiqxona gazlari monitoringini uygʻunlashtirib, iqlim prognozlari, modellashtirish, moslashuv va mitigatsiya dasturlari, mintaqaviy hamkorlik hamda WMO GAW va NASA AERONET dasturlarida ishtirok etish uchun institutsional zamin yaratadi.

Toʻrtinchidan. Yaqinda Qozogʻiston Prezidenti bilan “Toza havo” davlatlararo konsorsiumini tashkil etish boʻyicha kelishuvga erishdik. Uning faoliyati “yashil” moliyani jalb etish, oʻrmon-melioratsiya, ilmiy tadqiqotlar, sanoatni ekologik modernizatsiya qilish hamda monitoring va nazoratni kuchaytirishga qaratilgan. Mintaqaning barcha davlatlarini Konsorsium faoliyatiga qoʻshilishga taklif etamiz.

Beshinchidan. Choʻllanishga qarshi kurash instituti negizida Orolboʻyida choʻllanish oqibatlarini yumshatish, “yashil” qalqonlar barpo etish va iqlim moslashuviga qaratilgan “choʻl iqtisodiyoti” tashabbusini ilgari surib, uni GEFning ustuvor yoʻnalishlari bilan hamohang holda xalqaro moliyaviy hamda texnik koʻmak asosida amalga oshirishni taklif etamiz.

Oltinchidan. 2027-yilgi Toshkent investitsiya forumi “Barqaror rivojlanish va yashil investitsiyalar” mavzusida oʻtkazilib, uning doirasida “Eco Expo Central Asia” xalqaro koʻrgazmasi tashkil etiladi.

Forumda har bir hudud yashil investitsiyalarni jalb qilish uchun kamida 100 ta istiqbolli loyihani tayyorlab, investorlarga taqdim etadi.

Yana bir muhim tashabbusimizni eʼlon qilmoqchiman. Oʻzbekiston Global ekologik jamgʻarma donor mamlakatlari qatoriga qoʻshilishga tayyor. Biz Jamgʻarma Kengashi aʼzosi sifatida qoʻshma mintaqaviy tashabbuslarni amaliy qoʻllab-quvvatlash va hamkorlikni kengaytirishni maqsad qilganmiz.

Bugun oʻz ishini boshlayotgan mazkur Assambleya ekologik hamkorlikning yangi mintaqaviy arxitekturasini shakllantirishda muhim maydonga aylanishiga qatʼiy ishonaman.

Anjuman ishiga ulkan muvaffaqiyatlar, barchangizga yangi yutuqlar va omad, oilaviy baxt-saodat va farovonlik tilayman.

Shavkat Mirziyoyev,

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 4-iyun kuni Xitoy Xalq Respublikasi Syangan (Gonkong) maxsus ma’muriy hududi Administratsiyasi rahbari Li Szyachao boshchiligidagi delegatsiyani qabul qildi.

Muloqot avvalida Li Szyachao davlatimiz rahbariga Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinning samimiy salomi va eng ezgu tilaklarini yetkazdi.

Uchrashuvda O‘zbekiston – Xitoy hamkorligini, shu jumladan, Gonkong bilan hududlararo almashinuvlar va amaliy hamkorlikni kengaytirish orqali yanada rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqildi.

Suhbat chog‘ida so‘nggi yillarda O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi do‘stlik va yangi davrdagi har tomonlama strategik sheriklik munosabatlari misli ko‘rilmagan darajaga ko‘tarilgani katta mamnuniyat bilan qayd etildi.

Oliy darajada erishilgan kelishuvlar izchil amalga oshirilmoqda. May oyida Pekin shahrida Hukumatlararo komissiya yig‘ilishi va Sian shahrida uchinchi Hududlararo forum muvaffaqiyatli o‘tkazildi, Gonkongda iqtisodiy forum va sanoat ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi, O‘zbekiston savdo uyi ochildi.

O‘zbekiston hududlarining Gonkong bilan iqtisodiy hamkorligini rivojlantirish uchun mavjud salohiyatdan samarali foydalanish muhimligiga alohida e’tibor qaratildi. Toshkent shahriga Gonkong ishbilarmon doiralari vakillaridan iborat katta delegatsiya tashrif buyurgani ushbu yo‘nalishdagi sheriklikni yanada rivojlantirishga xizmat qilishiga ishonch bildirildi.

Savdo-iqtisodiy va moliyaviy aloqalarni kengaytirish, sanoat kooperatsiyasini yo‘lga qo‘yish, ta’lim, turizm va ishbilarmonlik almashinuvlarini rivojlantirish hamda to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaqatnovlar va fuqarolarga konsullik xizmatlari ko‘rsatishni yo‘lga qo‘yishni nazarda tutuvchi kompleks hamkorlik dasturini qabul qilish muhimligi ta’kidlandi.

“Yashil” energetika, qishloq xo‘jaligi, biotexnologiyalar, raqamli iqtisodiyot, fintex, innovatsion startaplar, sun’iy intellekt va boshqalar ustuvor sohalar sifatida qayd etildi.

Hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha qo‘shma “yo‘l xaritasi”ni qabul qilish, shuningdek, Ishbilarmonlar kengashini tashkil etish hamda yaqin fursatda Gonkong bilan ikki tomonlama asosda vizasiz tartibni joriy etish yuzasidan kelishuvga erishildi.