Prezident Shavkat Mirziyoyev Olmaliq kon-metallurgiya kombinatiga tashrif doirasida togʻ-kon sanoatida amalga oshirilayotgan yirik investitsiya loyihalarini jadallashtirish yuzasidan yigʻilish oʻtkazdi.

Taʼkidlanganidek, bugungi kunda axborot texnologiyalari, sunʼiy intellekt, robototexnika, energetika, elektrotexnika, kimyo va mudofaa sanoati kabi strategik tarmoqlarni jadal rivojlantirish koʻp jihatdan mis, uran, litiy, volfram va boshqa muhim metallar bazasiga tayanadi. Dunyo bozorlarida mazkur resurslarga talab oshib borayotgani, jumladan, mis konsentrati bozorida taqchillik kuchayib, narxlar oʻsishi kutilayotgani togʻ-kon va metallurgiya sohasidagi loyihalarni tezlashtirishni yanada dolzarb qilib qoʻymoqda.

Shu munosabat bilan 2030-yilga qadar Oʻzbekistonda oltin ishlab chiqarishni 175 tonnaga, kumushni 500 tonnaga, uranni 15 ming tonnaga, misni 500 ming tonnaga yetkazish boʻyicha belgilangan marralarga erishish uchun barcha imkoniyatlarni toʻliq safarbar etish zarurligi qayd etildi.

Bu borada har bir yirik loyihani aniq grafik asosida amalga oshirish, moliyalashtirish, qurilish, logistika, texnologik jihozlash va kadrlar bilan taʼminlash masalalarini oʻzaro uygʻunlikda hal qilish muhimligi koʻrsatib oʻtildi.

Yigʻilishda, avvalo, Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida amalga oshirilayotgan strategik loyihalarning borishi tanqidiy ko‘rib chiqildi. Xususan, 3-mis boyitish fabrikasining keyingi navbatlarini jadallashtirish yuzasidan aniq topshiriqlar berildi.

Shuningdek, mazkur loyihaning texnologik davomi hisoblangan yangi mis eritish zavodini barpo etish masalalari ham koʻrib chiqildi. Unda texnik-iqtisodiy asosni yakunlash, xorijiy ekspertlarni jalb qilish, qisqa muddatlarda qurilish ishlarini boshlash yuzasidan mas’ullarga aniq vazifalar yuklatildi.

Olmaliq kombinatining istiqboldagi ehtiyojlaridan kelib chiqib, 4-mis boyitish fabrikasi boʻyicha texnik-iqtisodiy asosni ishlab chiqish uchun nufuzli xalqaro kompaniyalarni jalb etish vazifasi alohida koʻrsatib oʻtildi. Ushbu hujjatda suv taʼminoti, temir yoʻl, energetika infratuzilmasi, ekologik talablar va yuqori samarali texnologiyalarni kompleks qamrab olish lozimligi taʼkidlandi.

Yigʻilishda joriy yil uchun tarmoqda 90 ta loyiha doirasida 2 milliard 200 million dollar investitsiya jalb qilish, 172,5 ming tonna mis, 120 tonna oltin, 210,5 tonna kumush va 8 ming tonna uran ishlab chiqarish vazifalari belgilangani qayd etildi.

Shu bilan birga, bir qator istiqbolli konlar va obyektlar boʻyicha texnik-iqtisodiy asoslarni tez fursatda yakunlash, ekspertiza jarayonlarini soddalashtirish boʻyicha qabul qilingan yangi qaror imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligi taʼkidlandi. Hukumatga ushbu loyihalar doirasidagi tashkiliy va huquqiy masalalarni qisqa muddatda hal qilish topshirildi.

Energetika resurslariga boʻlgan talab ortib borayotgan sharoitda koʻmir qazib chiqarish va uni qayta ishlash loyihalarini jadallashtirish masalalariga ham alohida eʼtibor qaratildi. Aholi va sanoat korxonalariga koʻmir yetkazib berish hajmini oshirish yuzasidan vazifalar belgilandi.

Navoiy kon-metallurgiya kombinati faoliyati doirasida “Muruntov” konini kengaytirishning navbatdagi bosqichi, yangi konlarni oʻzlashtirish, murakkab rudalardan oltin ajratib olish texnologiyalarini joriy etish, shuningdek, ayrim yirik loyihalar boʻyicha investorlar bilan hamkorlik mexanizmlarini qayta koʻrib chiqish yuzasidan topshiriqlar berildi.

Metallurgiya yoʻnalishida “Oʻzmetkombinat”da ishlab chiqarish hajmini oshirish, ichki xomashyo bazasidan samarali foydalanish, raqobatbardosh mahsulot turlarini koʻpaytirish, bozor talabiga mos metall listlar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish masalalari koʻrib chiqildi. Bu borada xomashyo taʼminoti, mahsulot turlarini diversifikatsiya qilish va yangi bozorlarni oʻzlashtirish boʻyicha aniq choralar belgilandi.

Yigʻilishda Texnologik metallar kombinati faoliyatiga ham toʻxtalinib, sanoat uchun muhim metallar va murakkab qotishmalar ishlab chiqarishni kengaytirish, selen, tellur, kukun metallurgiyasi detallari va boshqa yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish boʻyicha loyihalarni jadallashtirish vazifasi qoʻyildi.

Tarmoq korxonalarida tannarxni pasaytirish va xarajatlarni qisqartirish masalalari ham diqqat markazida boʻldi. Mutasaddilarga bir birlik mahsulot tannarxini qisqartirish, energiya sarfini kamaytirish, resurslardan tejamkor foydalanish va oyma-oy aniq natijalarga erishish boʻyicha manzilli dasturlar ishlab chiqish topshirildi.

Davlat xaridlari va kooperatsiya sohasida mahalliy komponentni kengaytirishga alohida urgʻu berildi. Shu bois, mutasaddilarga loyihalar va xaridlarda mahalliy komponent ulushini joriy yilda 2 milliard dollardan oshirish boʻyicha aniq koʻrsatkichlar belgilab berildi.

Shuningdek, geologiya-qidiruv ishlarini kuchaytirish, qoʻshimcha zaxiralarni aniqlash, yangi kon va investitsiya bloklarini investorlarga taklif qilish, uglevodorodga istiqbolli maydonlarni iqtisodiyotga jalb etish boʻyicha rejalar muhokama qilindi. Bu yoʻnalishda joriy yilda oltin, kumush, mis, uran va rux zaxiralarini sezilarli oshirish vazifasi qoʻyildi.

Yigʻilishda sohada amalga oshirilayotgan 22 milliard dollarlik loyihalar doirasida 38 mingta yangi ish oʻrni yaratilishi, jumladan, 7,5 ming muhandis va 14 ming oʻrta boʻgʻin mutaxassislariga ehtiyoj paydo boʻlishi qayd etildi. Shu munosabat bilan sohadagi oliy taʼlim muassasalari va texnikumlar faoliyatini yangi talablar asosida tashkil etish, taʼlim dasturlarini zamonaviy texnologiyalarga moslashtirish, dual taʼlimni keng joriy etish, diplom ishlarini bevosita ishlab chiqarish vazifalari bilan bogʻlash boʻyicha koʻrsatmalar berildi.

Bundan tashqari, oliygohlardagi ilmiy tadqiqotlarni kombinatlardagi amaliy texnologik yechimlarga yoʻnaltirish, ilmiy ishlar natijalarini ishlab chiqarishga tatbiq etish, talabalar uchun oʻquv-mashgʻulot poligonlarini tashkil qilish, sanoat korxonalarida sexlarni amaliyot va tadqiqotlar uchun moslashtirish vazifalari belgilandi.

Yangi loyihalar doirasidagi dolzarb ilmiy mavzular roʻyxatini ochiq eʼlon qilish tizimini yoʻlga qoʻyish topshirildi. Bu tadqiqotlarda sohadagi 5 ta oliygoh bilan bir qatorda texnika yo‘nalishidagi barcha davlat, xususiy oliygoh va ilmiy tashkilotlar ishtirok etishi mumkin bo‘ladi.

Yigʻilish yakunida togʻ-kon, metallurgiya, kimyo va neft-gaz kabi bazaviy tarmoqlarda yirik loyihalar ijrosini tizimli nazorat qilish maqsadida Prezident rahbarligida Sanoat kengashi tuzilishi maʼlum qilindi. Ushbu kengash doirasida yirik korxonalarni xalqaro standartlar asosida transformatsiya qilish, tannarx va energiya sarfini kamaytirish, xomashyoni chuqur qayta ishlash, mahalliy kontentni oshirish, barcha jarayonlarni raqamlashtirish, sunʼiy intellektni joriy etish, investitsiya va eksportni koʻpaytirish boʻyicha oylik ish rejalari tasdiqlanadi.

Mutasaddi rahbarlarga ushbu rejalar ijrosini har oy joylarga chiqqan holda korxonabay tanqidiy muhokama qilish, mavjud masalalarni tezkor hal etish va har chorak yakunlari boʻyicha hisobot kiritib borish topshirildi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida tashkil etilgan Raqamlashtirilgan boshqaruv markazi faoliyati bilan tanishdi.

Mazkur markaz kombinatning 1-, 2- va 3-mis boyitish fabrikalaridagi ishlab chiqarish jarayonlarini muvofiqlashtirish, samaradorlikni oshirish va uzluksiz monitoringni taʼminlashda muhim oʻrin tutmoqda.

Zamonaviy raqamli boshqaruv tizimlari, katta ekranli monitoring panellari, videokuzatuv vositalari, shuningdek, “Siemens PCS 7” va “AVEVA PI Vision” platformalari orqali maydalash, flotatsiya, quyultirish, filtrlash, reagentlar bilan taʼminlash, texnologik suv taʼminoti, sexlar va transport tizimi faoliyati real vaqt rejimida nazorat qilinmoqda.

Boshqacha aytganda, ushbu markaz fabrikaning oʻziga xos “miyasi” boʻlib, yigirma mingdan ziyod uskuna yagona axborot tizimiga ulangan.

“Aqlli” kameralar orqali dastlabki monitoring amalga oshiriladi, sunʼiy intellekt yordamida esa anomal holatlar avtomatik tarzda aniqlanadi. Bu maʼlumotlarni yagona axborot tizimi orqali tahlil qilish va tezkor qarorlar qabul qilish imkonini beradi.

Prezidentimiz markaz faoliyati bilan tanishar ekan, sunʼiy intellekt orqali, ayniqsa, togʻ-kon va metallurgiya tarmoqlarida samaradorlikni oshirish boʻyicha katta imkoniyatlar borligini taʼkidladi. Shu bilan birga, suv resurslaridan oqilona foydalanish maqsadida zamonaviy resurs tejovchi texnologiyalarni keng joriy etish zarurligiga alohida eʼtibor qaratildi.

Shu yerning oʻzida davlatimiz rahbariga kombinatning ishlab chiqarish va texnologik jarayonlarini yanada raqamlashtirish boʻyicha rejalar taqdimot qilindi.

Qayd etilganidek, kondan maʼdan qazib olishdan boshlab tayyor mahsulot ishlab chiqarishgacha boʻlgan barcha jarayonlar bosqichma-bosqich raqamlashtirilmoqda. Kelgusi besh yilda har bir bosqichga sunʼiy intellekt yechimlarini keng joriy etish koʻzda tutilgan.

Sakson yil davomida toʻplangan geologik va marksheyderlik maʼlumotlari asosida konlarni raqamlashtirish ishlarining borishi haqida ham axborot berildi. Jumladan, “Raqamli kon” tizimi kunlik, haftalik va oylik qazish ishlarining aniq yoʻnalishlarini belgilash imkonini bermoqda.

Sunʼiy intellekt asosida karyer yoʻllari holati nazorat qilinmoqda, samosval shinalarining bosimi va harorati datchiklar orqali kuzatib borilmoqda. Ana shunday doimiy monitoring natijasida shinalarning xizmat muddati 14 foizga oshirilgan.

Sohada zamonaviy texnologiyalarni chuqur oʻzlashtirgan mutaxassislar tayyorlash, kadrlarni yangi ish usullari va raqamli yechimlar asosida oʻqitish ustuvor vazifalardan biri ekani koʻrsatib oʻtildi.

Patent ishlari koʻlamini kengaytirish masalasiga ham alohida eʼtibor qaratildi. Fabrikadagi har bir bosqichda qoʻllanilayotgan ilmiy-texnologik yechimlarni patentlash, bu borada vakolatli tashkilotlar bilan hamkorlikni kuchaytirish, istiqbolli innovatsion yoʻnalishlarni belgilab olish zarurligi taʼkidlandi.

Qayd etilganidek, yangi patent bu – yangi texnologiya, yangi ishlab chiqarish yoʻnalishi va yangi bozorlar, demak. Mamlakatimizdagi boy xomashyo bazasi jahon bozorlariga chiqish uchun keng imkoniyatlar yaratayotgani inobatga olinib, 2026-yilda qaysi istiqbolli yoʻnalishlarda yana qancha patent olish mumkinligi yuzasidan aniq yondashuvlarni ishlab chiqish vazifasi qoʻyildi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida barpo etilgan mis konsentratini filtrlash korpusida boʻldi.

3-mis boyitish fabrikasi tarkibidagi korpus yiliga 917 ming tonnaga yaqin mis konsentrati ishlab chiqarish quvvatiga ega. Zamonaviy sanoat press-filtrlari, nasos agregatlari, shlam va suv aylanma tizimlari oʻrnatilgan. Uskunalar xalqaro standartlar asosida ishlab chiqarilgan boʻlib, yuqori samaradorlik va energiya tejamkorligi bilan ajralib turadi.

Ayni vaqtda qurilish ishlari toʻliq yakunlanib, korpusda umumiy 5 ta press-filtrdan 3 tasi toʻliq ishga tushirilgan, yana 2 tasi ishga tushirishga hozirlanmoqda.

Filtrlash korpusida flotatsiya jarayonidan kelgan mis konsentratini qabul qilish, konsentratni quyultirish va filtrlash, tindirilgan suvni ajratish va qayta ishlab chiqarishga qaytarish, tayyor mis konsentratini saqlash yoki keyingi qayta ishlash bosqichiga uzatish kabi texnologik jarayonlar amalga oshiriladi.

Bugungi kunda bu yerda 130 nafarga yaqin ishchi mehnat qilmoqda.

Davlatimiz rahbari ish jarayoni va tayyor mahsulotni koʻzdan kechirdi, xodimlar bilan suhbatlashdi.

Prezidentimiz ishtirokida shu yerning oʻzida mis konsentratidan namunalar olish marosimi oʻtkazildi. Namunalar 2 ta alohida idishga solinib, Olmaliq kombinati muzeyi va Toshkentdagi Davlat geologiya muzeyiga yuborildi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida 3-mis boyitish fabrikasini ishga tushirish marosimida ishtirok etdi.

Yurtimizda sanoat, energetika, infratuzilma, servis sohalarida koʻplab yirik loyihalar ishga tushirilmoqda. Har bir hududda yangi uy-joy massivlari, taʼlim va tibbiyot muassasalari, turizm va madaniyat maskanlari bunyod etilmoqda.

Mamlakatimiz sanoati rivoji uchun strategik ahamiyatga ega boʻlgan 3-mis boyitish fabrikasi ham ana shunday keng koʻlamli ishlar va bunyodkor xalqimizning fidokorona mehnati mahsulidir.

“Yoshlik-1” konini oʻzlashtirish dasturi doirasida 196 gektar maydonda amalga oshirilayotgan qiymati 2 milliard 700 million dollarlik ushbu loyiha shunchaki korxona emas, balki mamlakatimiz sanoat qudratini yanada mustahkamlaydigan, tabiiy boyliklarimizni chuqur qayta ishlashga xizmat qiladigan zamonaviy industrial majmua hisoblanadi.

Fabrika yiliga 60 million tonna maʼdanni qayta ishlab, 900 ming tonnaga yaqin mis konsentrati ishlab chiqarish quvvati bilan nafaqat Markaziy Osiyodagi eng yirik mis ishlab chiqaruvchi majmualardan biri, balki dunyodagi yirik boyitish fabrikalari sirasiga kiradi.

Loyihani jahon standartlari darajasida amalga oshirish maqsadida Italiyaning “Wood”, Buyuk Britaniyaning “Worley Parsons” kabi kompaniyalari jalb etildi. Fabrikada jahonning yetakchi kompaniyalari – “Metso”, “FLSmidth”, “Weir Minerals” va “Siemens” texnologiyalari joriy etilgan.

Mazkur loyiha hududdagi turdosh sanoat tarmoqlari rivojiga ham kuchli turtki berdi. Qurilishda ishlatilgan metall konstruksiyalar hajmiga teng materialdan 10 ta Eyfel minorasi, temir-beton sarfiga esa qariyb 2,5 ta Burj Xalifa minorasini barpo etish mumkin. Bu fabrikaning megaloyiha ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.

“Yashil makon” umummilliy dasturi doirasida fabrika hududida keng koʻlamli koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish ishlari amalga oshirilmoqda. Tomchilatib sugʻorish tizimlari va ekodizayn yechimlari sanoat hamda tabiat muvozanatini taʼminlashga xizmat qiladi.

Prezidentimiz oʻz nutqida soʻnggi yillarda togʻ-kon sanoatida amalga oshirilgan islohotlar natijalari va kelgusi rejalar haqida soʻz yuritdi.

Konlarni investorlarga berish boʻyicha shaffof tizim yaratilganining hisobiga toʻqqiz yilda 10 milliard dollar xorijiy investitsiya kiritildi. Bugun sohada 65 ta xususiy korxona faoliyat yuritmoqda.

Natijada tarmoqda ishlab chiqarish 1,7 barobar oʻsib, oʻtgan yilda 270 trillion soʻmga yetdi. Sanoat hajmi va budjetga tushumning toʻrtdan biri ushbu tarmoq hissasiga toʻgʻri kelmoqda. Muhimi, yuqori daromadli eng koʻp ish oʻrinlari ham aynan shu sohadagi korxonalarda.

Xorijiy hamkorlar bilan yuqori malakali kadrlarni tayyorlash yoʻlga qoʻyilgani ham eng katta yutuqlardan biri boʻlgani taʼkidlandi.

Xususan, Olmaliqda “Moskva poʻlat va qorishmalar instituti” universiteti filiali (“MISiS”), Olmaliq texnika instituti, Toshkent shahrida Geologiya fanlari universiteti (Uxan geologiya universiteti bilan hamkorlikda) hamda Italiyaning Piza universiteti filiali tashkil qilindi. Navoiy konchilik texnologiyalari universitetida ham Rossiya, Kanada, AQSh, Fransiya va Chilining ilgʻor oliygohlari bilan qoʻshma dasturlar yoʻlga qoʻyildi.

Buning samarasi oʻlaroq, ilgari qimmatbaho va rangli metallar asosan xomashyo shaklida eksport qilingan boʻlsa, bugun yiliga 100 ming tonna mis oʻzimizda qayta ishlanib, yuqori qiymatli mahsulot yaratilmoqda, qisqa muddatda zargarlik sanoatida ishlab chiqarish 3,3 karra oʻsib, 13 trillion soʻmdan oshdi.

Prezidentimiz joriy yilning oʻzida ishga tushadigan loyihalarni hisobga olib, misni chuqur qayta ishlash quvvatlari 240 ming tonnaga yetishini taʼkidladi. Yaqin ikki-uch yildagi yangi loyihalar natijasida bu koʻrsatkichlar yanada oshadi.

Mis sanoat, energetika, elektrotexnika, raqamli iqtisodiyot, sunʼiy intellekt, “yashil” taraqqiyot uchun strategik xomashyoga aylangani koʻrsatib oʻtildi.

– Kimki mis sanoatida yuqori qiymat zanjirini yaratsa, kelajak sanoatini barpo etgan boʻladi. Qaysi davlat bu xomashyoni chuqur qayta ishlash uchun kuchli infratuzilma yaratsa, u minglab oilalarga daromad, hududlarga taraqqiyot, mamlakatga qudrat olib keladi. Shu bois, biz islohotlarimizning ilk kunlaridan geologiya-qidiruv ishlariga alohida eʼtibor qaratib, mavjud zaxiralar va ularni ishga solish boʻyicha imkoniyatlarimizni belgilab oldik, – dedi davlatimiz rahbari.

Birgina “Yoshlik-1” konidan joriy yilning oʻzida 20 million tonna ruda qazib olinadi. Bu raqam kelgusi ikki yilda 60 million tonnaga yetadi.

Umuman, “Yoshlik-1” va “Qalmoqqir” konlarida 45 million tonna mis, 5 ming tonnadan ziyod oltin zaxirasining borligi, ushbu zaxira sanoatga kamida 100 yilga yetadigan kafolatli xomashyo bazasi boʻlishi taʼkidlandi. Konlardagi molibden, selen, tellur, reniy kabi noyob metallar yangi innovatsion yoʻnalishlardagi loyihalar uchun mustahkam zamin yaratadi.

3-mis boyitish fabrikasi toʻliq ishga tushganidan keyin Olmaliq kombinatida mis konsentratining kunlik hajmi hozirgi 2 ming 400 tonnadan 5 ming tonnaga oshadi. Shu bilan birga, loyiha doirasida 6 mingdan ziyod yoshlar yuqori daromadli ish joyiga ega boʻladi. Fabrikada AQSh, Germaniya, Rossiya, Xitoy va Finlyandiyaning togʻ-kon sanoatidagi eng ilgʻor texnologiyalari joriy qilinmoqda. Barcha texnologik jarayonlar raqamlashtirilib, sunʼiy intellekt asosida yagona boshqaruv tizimiga ulanadi. Bularning hisobiga energiya sarfi 10 foizga, tannarx 15 foizga kamayadi, mehnat unumdorligi esa 10 foizga oshadi.

Bundan tashqari, qiymati 2,5 milliard dollarlik yangi mis eritish zavodini barpo etish boʻyicha ishlar ham boshlangan.

Umuman, ushbu 2 ta yirik quvvat hisobiga mis katodi ishlab chiqarish yillik hajmi 148,5 ming tonnadan 300 ming tonnaga, oltin 20 tonnadan 33 tonnaga, kumush 161 tonnadan 203 tonnaga, molibden 850 tonnadan 1,7 ming tonnaga yetishi taʼkidlandi. Shu bilan birga, uran qazib olish va kimyo sanoati uchun zarur xomashyo boʻlgan sulfat kislotasini ishlab chiqarish 3 karra oshadi.

Prezidentimiz bu koʻrsatkichlarni yana 1,5 karra oshirishga xizmat qiladigan 4-misni boyitish fabrikasi boʻyicha loyihaoldi ishlar jadal ketayotganini taʼkidladi.

Oʻzbekiston 2030-yilga qadar ishlab chiqarishni oltinda 175 tonnaga, kumushda 500 tonnaga, uranda 15 ming tonnaga, misda 500 ming tonnaga yetkazishni maqsad qilgan. Bu borada amalga oshirilayotgan 22 milliard dollarlik loyihalar doirasida yaratiladigan 40 mingga yaqin yuqori daromadli ish oʻrinlari yoshlarimiz uchun katta imkoniyat boʻladi.

Davlatimiz rahbari fabrikani qurishda faol ishtirok etayotgan barcha ishchi-xodimlar, quruvchi va mashinistlar, muhandis va texnologlar, geolog va konchilar, oʻzining tajribasi va kasbiy salohiyati bilan yoshlarga ustozlik qilayotgan faxriylar, loyihaga oʻz hissasini qoʻshayotgan xorijiy hamkorlarga chuqur minnatdorchilik bildirdi. Fabrikaning yangi mehnat jamoasiga esa kelgusi ishlarida ulkan zafarlar tiladi.

Kombinat ishchilari, mehnat faxriylari, professor-oʻqituvchilar bilan muloqot boʻldi.

Marosim yakunida davlatimiz rahbari ramziy tugmani bosib, fabrika faoliyatiga start berdi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 16-mart kuni Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev bilan telefon orqali muloqot qildi.

Davlatimiz rahbari Qozog‘iston Prezidentini yangi tahrirdagi Konstitutsiya loyihasi bo‘yicha referendum muvaffaqiyatli o‘tkazilgani bilan samimiy tabrikladi.

Qabul qilingan yangilanishlar Qozog‘istonning barqaror taraqqiyotini ta’minlash va mamlakatning xalqaro nufuzini mustahkamlashga ishonchli huquqiy asos bo‘lishi va qo‘shimcha sur’at bag‘ishlashi ta’kidlandi.

O‘zbekiston-Qozog‘iston strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini oliy darajadagi kelishuvlarni amalga oshirish nuqtayi nazaridan yanada mustahkamlashning dolzarb masalalari ham ko‘rib chiqildi.

Savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, transport, madaniy-gumanitar va boshqa ustuvor sohalarda qo‘shma loyiha va dasturlarni ilgari surishga alohida e’tibor qaratildi.

Yetakchilar xalqaro va mintaqaviy ahamiyatga molik dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashdilar, bo‘lajak ikki va ko‘p tomonlama tadbirlar rejasini muhokama qildilar.

Davlat rahbarlari, shuningdek, birodar xalqlarimizni yaqinlashib kelayotgan Ramazon hayiti va Navro‘z bayrami bilan samimiy qutlab, tinchlik-osoyishtalik, farovonlik va bardavom ravnaq tiladilar.

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida aholi murojaatlari bilan ishlash tizimini takomillashtirish, Xalq qabulxonalari faoliyatini yangi bosqichga olib chiqish va jamoatchilik fikrini chuqur tahlil qilish masalalari yuzasidan videoselektor yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

Taʼkidlanganidek, yurtimiz nufusi 38 milliondan oshdi, soʻnggi toʻqqiz yilda aholi daromadi ikki karra koʻpaydi. Xalqimiz ogʻirini yengil qilish, uni oʻylantirayotgan masalalarga yechim topish boʻyicha vazir va hokimlar mahalla darajasida ishlaydigan tizim yaratildi. Joriy yilda ham mahallalarda infratuzilma va aholi turmushini yaxshilashga 56 trillion soʻm ajratilmoqda.

Davlatimiz rahbari shuncha imkoniyat boʻla turib, aholi koʻtarayotgan masalalarga hamma joyda ham oʻz vaqtida yechim topib berilmayotganini koʻrsatib oʻtdi.

– Bundan toʻqqiz yil oldin Xalq qabulxonalari tashkil qilinganda bitta maqsad qoʻyilgan edi: davlat idoralarini xalqqa yaqinlashtirish. Toʻgʻri, Xalq qabulxonalari oʻz vaqtida samarali ishladi. Lekin bu idorani ham odamlarning bugungi talabiga mos holda oʻzgartiradigan vaqt keldi, – dedi Prezidentimiz.

Yigʻilishda bundan buyon “Har bir inson va xonadon muammosini bilib, vaqtida koʻmak berishim kerak” degan shior barcha darajalardagi rahbarlar faoliyatida bosh qoida boʻlishi shartligi qayd etildi.

Prezidentimiz aholi murojaatlari bilan ishlashning joriy holatini tahlil qildi.

Mamlakatimizda har oʻn ming kishiga oʻrtacha 319 ta ariza va shikoyat toʻgʻri kelmoqda. Biroq bu koʻrsatkich Toshkent shahrida 535 ta, Navoiy viloyatida 462 ta, Sirdaryo va Surxondaryoda 452 tadan, Jizzaxda 430 ta, Qashqadaryoda 368 ta, Toshkent viloyatida 350 tani tashkil qilmoqda.

Dehqonobod, Mirobod tumanlari, Navoiy, Ohangaron va Yangiyer shaharlarida har oʻn ming aholiga toʻgʻri keladigan arizalar soni boshqa hududlarga nisbatan ikki barobar yuqori ekani koʻrsatib oʻtildi.

Shuningdek, respublika boʻyicha murojaatlar soni 16 foizga kamaygan boʻlsa-da, Qorovulbozor, Nurota, Konimex, Tuproqqalʼa tumanlari va Namangan shahrida mazkur koʻrsatkich oʻtgan yilga nisbatan 50 foizgacha oshgani koʻrsatib oʻtildi. Qator tuman va shaharlarda hokimlar va idoralar mutasaddilarida sayyor va shaxsiy qabullar oʻtkazishga yuzaki qarash saqlanib qolayotgani qayd etilib, bunday yondashuv qatʼiy tanqid ostiga olindi.

Oʻtgan yili Xalq qabulxonalariga hokimlarning oʻzi rahbarlik qilishi belgilangan edi. Qoraqalpogʻiston, Andijon, Qashqadaryo, Xorazm va Sirdaryoda rahbarlarning shaxsan shugʻullangani natijasida murojaatlar 25-30 foizga kamaygani, aholi koʻtargan masalalarning 60-70 foizi ijobiy hal boʻlayotgani taʼkidlandi.

Lekin boshqa hududlarda bu borada keskin oʻzgarish qilinmagani koʻrsatib oʻtildi. Masalan, Toshkent shahridagi 170 ming va Toshkent viloyatidagi 110 ming murojaatning yarmidan koʻpi yechimini topmagan. Surxondaryo, Samarqand va Toshkent shahrida takroriy murojaatlar koʻpaygan.

Shu maʼnoda, Xalq qabulxonalariga kelib tushgan murojaatlar oʻz vaqtida hal etilmasdan, ijtimoiy tarmoqlarda rezonans keltirib chiqarganidan keyingina chora koʻrilishi aholining davlat idoralariga boʻlgan ishonchiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgani qayd etildi.

Yig‘ilishda aholidan eng ko‘p murojaatlar yuborilayotgan sohalar va ularga mas’ul idoralar faoliyati, shu jumladan ichki ishlar, majburiy ijro, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya, energetika, infratuzilma va boshqa masalalar muhokama qilindi.

Masalan, o‘tgan yili aliment bilan bog‘liq 70 mingta murojaat kelib tushgan. Majburiy ijro byurosi ariza tushganda undirish chorasini koʻrayotgan boʻlsa-da, aliment toʻlovchining rasmiy daromadi boʻlmagani uchun murojaatlarning 30 foizi hal boʻlmay qolmoqda.

Bu borada aliment toʻlovchilarning qanchasi kasbga ega boʻla turib ishsiz yurgani, qanchasini oʻqitish kerakligini tahlil qilishmayotgani, shu asosda bandlik boʻlimlari va “mahalla yettiligi” bilan yaqin hamkorlikda ish tashkil qilish muhim ekani qayd etildi.

Tashkiliy migratsiya asosida odamlarni oʻqitib, xorijdagi yuqori daromadli ish oʻrinlariga yuborish tizimi yaratilgan, lekin aliment majburiyati bor fuqarolar bu imkoniyatdan foydalana olmaydi. Aliment toʻlovchilarga ham xorijda ishlab daromad topishi uchun sharoit yaratish maqsadida ayni paytda aliment oluvchining huquq va manfaatlarini ishonchli taʼminlagan holda har ikki tomon uchun manfaatli boʻladigan adolatli mexanizm boʻyicha taklif kiritish topshirildi.

Ichki ishlar vakolatidagi masalalar, ayniqsa, xodimlarning qoʻpol muomalasi va tergov sifati boʻyicha eʼtirozli murojaatlar kelib tushayotgani qayd etildi. Tizim masʼullari bu haqda eng koʻp murojaat kelib tushayotgan hududlarda profilaktika inspektorlari va tergovchilarning kasbiy saviyasi hamda muomala madaniyatini oshirish bilan tizimli shugʻullanishi, ichki ishlar idoralarini xalqchil professional tuzilmaga aylantirish ishlarini kuchaytirish zarurligi taʼkidlandi.

Energetika, yoʻl va suv infratuzilmasi boʻyicha 2025-yilda yuborilgan murojaatlar 109 mingdan oshgani aytildi. Ayniqsa, Asaka, Shahrixon, Izboskan, Pastdargʻom, Shoʻrchi, Denov, Gʻuzor, Qamashi, Dehqonobod, Sharof Rashidov tumanlari, Samarqand, Namangan, Termiz, Qarshi va Andijon shaharlarida infratuzilma boʻyicha murojaatlar koʻpaygan.

Joriy yilda bu masalalarni hal qilish uchun 20 trillion soʻm ajratilgani, hokimlar ushbu mablagʻni, avvalo, eng koʻp shikoyat tushayotgan mahallalarga yoʻnaltirsa, aholi roziligi ham, murojaatlar soni ham kamayishi taʼkidlandi.

“Tashabbusli budjet” dasturi mahalla aholisining ogʻirini yengil qilishda katta samara berayotgani eʼtirof etildi. Biroq infratuzilma yuzasidan 25 mingta ariza kelib tushgan 2 mingta mahalla biror marta ham ushbu dasturda loyiha joylashtirmagani koʻrsatib oʻtildi. Mutasaddilarga Xalq qabulxonalariga kelgan murojaatlarni tahlil qilib, bunday mahallalarga loyiha tayyorlashda koʻmaklashish topshirildi.

Shu bilan birga, ayrim vazirlik va idoralar murojaatlarga yechim berish oʻrniga yuzaki javob bilan cheklanayotgani tanqid qilindi. Xususan, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi murojaatlarning 64 foiziga, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi 61 foiziga, Transport vazirligi 58 foiziga amaliy yechim bermagan.

Umuman, qayd etilgan kamchiliklar boshqa vazirlik va idoralar, hokimliklarga ham tegishli ekani, ular murojaatlar bilan ishlashni chuqur tahlil va mas’uliyat asosida tashkil etishi shartligi ko‘rsatib o‘tildi.

Prezidentimiz murojaatlar bilan ishlash tizimini oʻzgartirish vaqti kelganini taʼkidlab, hokimliklar, vazirlik va idoralarga faqat koʻtarilgan masalani hal qilish bilan cheklanib qolmasdan, muammoning kelib chiqish sabablarini chuqur oʻrganish, murojaatlarga olib kelayotgan omillarni aniqlab, ularni kamaytirish bilan tizimli ravishda shugʻullanishga topshiriq berdi.

Shu bois, Xalq qabulxonalari faqat ariza qabul qiluvchi idora emas, balki soha va joylardagi muammolarga ularga tegishli masʼul idoralarning eʼtiborini tortadigan, ular bilan birgalikda tahlil va yechim taklif qiladigan markazga aylantirilishi belgilandi.

Prezidentimiz yangi tizim qanday ishlashini Qarshi shahri misolida tushuntirib berdi. Aliment toʻlovchilarning bandligini taʼminlash, oyliklar kechiktirib toʻlanishining oldini olish, boshqaruv servis kompaniyalari faoliyati, davlat idoralari xodimlari ustidan shikoyatlar, uy-joy bilan taʼminlash, nafaqat tayinlash kabi masalalarda manzilli ishlash yoʻllari va buning uchun masʼullar belgilab berildi.

Har bir ariza va shikoyatni chuqur tahlil qilib, masʼullar kesimida taqsimlab, birinchi yarim yillikda Qarshi shahrini murojaatlar bilan ishlash boʻyicha namunaviy hududga aylantirish topshirildi. Bu jarayonda viloyat hokimi, uning oʻrinbosarlari va hududdagi tashkilotlar rahbarlari unga yaqindan koʻmaklashishi belgilandi.

Umuman, barcha hududlar va 208 ta tuman-shahar hokimlariga Qarshi shahri misolida koʻrsatilgan tizimni samarali yoʻlga qoʻyib, odamlarning ogʻirini yengil qilish vazifasi qoʻyildi. Bu boradagi ish rejalari har oy mahalliy Xalq deputatlari kengashlarida tasdiqlanib, aholiga yetkazib boriladi.

Yigʻilishda Xalq qabulxonalari faoliyatini yanada kuchaytirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar belgilandi.

Prezident Administratsiyasiga hokimlar bilan birgalikda Xalq qabulxonalariga muammolarning mohiyatini tushunadigan zamonaviy kadrlarni jalb qilish, murojaatlarni tizimli tahlil qilish boʻyicha alohida nazorat guruhi faoliyatini yoʻlga qoʻyish topshirildi.

Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti har oy Xalq qabulxonalariga kelib tushgan murojaatlarni tahlil qilib, umumlashtiradi, vazirlar va hokimlarga yetkazadi, ijrosini nazorat qiladi. Odamlarning kayfiyatiga taʼsir qilayotgan masalalar boʻyicha rahbarlar hisobotini eshitib boradi, eng muammoli yoʻnalishlar boʻyicha takliflarni Hukumatga kiritadi.

Hukumatda vazirlik va idoralarning rahbar xodimlaridan iborat Tezkor shtab tuziladi. Koʻtarilgan masalalar hudud va tarmoqlar kesimida joyiga chiqqan holda hal qilinadi.

Xalq qabulxonalariga murojaatlarni koʻrib chiqish tartibini buzgan idoralarga majburiy koʻrsatmalar berish vakolati berilishi, murojaatlar bilan ishlash boʻyicha davlat idoralari reytingi yoʻlga qoʻyilib, har olti oyda eʼlon qilib borilishi belgilandi.

Murojaatlar bilan ishlashda “mahalla yettiligi”ning masʼuliyati ham keskin oshiriladi. Prezident Virtual qabulxonasida har bir mahalla uchun alohida kabinet ochiladi, u yoshlar yetakchisi va mahalla raisi tomonidan yuritiladi. Ular kelayotgan murojaatlarning sabablarini oʻrganib, kunlik maʼlumotlarni hokimlarga taqdim etib boradi.

Shuningdek, murojaatlarni asossiz ravishda quyi tizimlarga yuborgan tashkilot rahbarlariga keskin chora koʻriladi, murojaatlar toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzganlik uchun jazo kuchaytiriladi.

Prezidentimiz yana bir muhim masalaga toʻxtalib oʻtdi. Davlat siyosati va islohotlarning asosiy yoʻnalishlarini belgilash, vazirlik va idoralarda toʻgʻri qarorlar qabul qilinishida, umuman, aholi kayfiyati va uni oʻylantirayotgan masalalarni bilishda murojaatlar bilan bir qatorda sotsiologik tadqiqotlar natijalari ham muhim manba ekani taʼkidlandi.

Shu bois, bunday tadqiqotlarning koʻlami va sifatini oshirish zarurligi koʻrsatib oʻtildi. Endilikda bir martalik ijtimoiy soʻrovlar bilan cheklanilmay, qayerda ishonch ortayotgani, qayerda susayayotgani, qaysi qarorlar adolatli, qaysilari odamlarga manfaat keltirmayotgani boʻyicha doimiy monitoring va tahlillar oʻtkazilishi belgilandi.

Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti hamda Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar institutiga hudud va tarmoqlar rahbarlari reytingi metodologiyasini ishlab chiqib, tahlillar asosida reytingni shakllantirish va muntazam ravishda Prezidentga kiritib borish topshirildi.

Ijro intizomi masalalari ham koʻrib chiqilar ekan, berilgan har bir topshiriqning real ijro holati boʻyicha kundalik nazorat oʻrnatish, masʼuliyatni his qilmagan, sustkashlikka yoʻl qoʻygan rahbarlar haqida xolis axborot kiritib borish vazifasi qoʻyildi.

Yigʻilishda hududlar va masʼul idoralar rahbarlarining hisobotlari tinglandi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev 12-mart kuni kiberjinoyatlar va uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish hamda axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etiladigan huquqbuzarliklarning oldini olish samaradorligini oshirish yuzasidan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

Bugungi kunda mamlakatimizda internet tarmogʻida axborot tarqatish va maʼlumot izlash imkoniyatlari kengaymoqda. Jumladan, Oʻzbekistonda internetdan foydalanuvchilarning soni 31 milliondan oshgan boʻlib, shundan 14 millioni ijtimoiy tarmoqlardan faol foydalanmoqda.

Shu bilan birga, huquqbuzarlarning internet va ijtimoiy tarmoqlardan gʻarazli maqsadlarda foydalanish holatlari kun sayin ortib bormoqda.

Xususan, soʻnggi olti yilda yurtimizda kiberjinoyatlar boʻyicha murojaatlar soni 48 baravarga oshgan. Oʻtgan yilda sodir etilgan firibgarlik jinoyatlarining 82 foizi, oʻgʻirlik jinoyatlarining 76 foizi kibermakonda sodir etilgan. Ular orqali jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan moddiy zarar 2 trillion soʻmdan oshgan.

Taqdimotda taʼkidlanganidek, axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilayotgan huquqbuzarliklarning keskin koʻpayib borayotgani milliy qonunchilikka shunday turdagi jinoyatlar uchun jazo choralarini ogʻirlashtirish va kiberjinoyatlarning yangi shakllari uchun javobgarlik belgilash boʻyicha normalarni kiritish vaqti kelganini koʻrsatmoqda. Axborot texnologiyalari sohasidagi jinoyatlar hamda koʻplab fuqarolarga jabr keltirayotgan “moliyaviy piramida” uchun jazo choralarini kuchaytirish maqsadga muvofiq ekani qayd etildi.

Fuqarolarning oʻz nomlariga rasmiylashtirilgan elektron toʻlov vositalari hamda abonent raqamlardan foydalanishda shaxsiy masʼuliyatini oshirish maqsadida oʻz nomidagi elektron toʻlov vositasi, kriptohamyoni, SIM-kartasi va elektron akkauntlardan kiberjinoyatni sodir etishda foydalanilishiga yoʻl qoʻyganlik uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlik belgilash taklif qilindi.

Taʼkidlash kerakki, bugun muhim axborot infratuzilmasi obyektlariga qarshi qaratilgan kiberhujumlar natijasida katta salbiy oqibatlarga va moddiy zarar olib keluvchi kiberhujumlar global tus olib, respublikamizda ham kuzatilmoqda. Bu esa yuridik shaxslar oʻz tasarrufidagi axborot tizimlarining xavfsizligini bugungi kundagi zamonaviy tahdidlarga munosib tarzda takomillashtirib borishi va kiberxavfsizlikni taʼminlashga alohida eʼtibor qaratishini taqozo etmoqda.

Shunga koʻra, yuridik shaxslar tomonidan axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga rioya etmaganlik uchun oqibat kelib chiqqan-chiqmaganidan qatʼi nazar, maʼmuriy javobgarlikni belgilash taklif qilindi.

Ushbu amaliyot masofadan moliyaviy xizmatlarni koʻrsatuvchi banklarga ham taalluqli boʻlib, ular ham oʻz tizimlarida firibgarliklarning oldini olish boʻyicha himoya va xavfsizlik choralarini muntazam takomillashtirib borish zaruratini yuzaga keltirmoqda.

Xususan, oʻtgan yillarda 3 ta bank tizimidagi zaiflik tufayli 3025 nafar mijozga 17 milliard soʻm moddiy zarar yetkazilgan.

Shu nuqtayi nazaridan, tijorat banklari, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga rioya etmaganligi natijasida sodir etilgan kiberjinoyat oqibatida yuzaga kelgan moddiy zarar uchun javobgar boʻlishini qonunan mustahkamlash tashabbusi ilgari surildi.

Taqdimotda uyushgan jinoyatchilikning sodir etish shakl va uslublari yangilanib borayotgani koʻrsatib oʻtildi.

Uyushgan guruhlar tomonidan jamiyatda yurish-turish qoidalarini ochiqchasiga mensimasdan, oʻzini qonundan ustun qoʻyib, bezorilik jinoyatlarini sodir etganligi yoki bezorilik jinoyatining ogʻir shakllaridan biri – oʻqotar qurolni namoyish qilib yoki uni qoʻllab hamda takroran sodir etganligi, shuningdek, jamoat tartibini saqlash vazifasini bajarib turgan hokimiyat vakiliga qarshilik koʻrsatgan holda sodir etilganlik uchun jazo choralari bugungi kunda yetarli taʼsir kuchiga ega emasligi taʼkidlandi.

Shuningdek, soʻnggi vaqtlarda jangovar (aralash) sport turlari boʻyicha yashirin ravishda noqonuniy janglar tashkil qilinib, ularda yoshlarning ishtirok etayotgani kuzatilmoqda. Biroq bugungi kunda buning uchun javobgarlik choralari mavjud emasligi koʻrsatib oʻtildi.

Shu bois, qonun hujjatlariga mana shunday xavf-xatarlarning oldini olish, ularga qarshi ayovsiz kurashish, bunday illatni tag-tomiri bilan yoʻqotishga qaratilgan normalarni kiritish vaqti kelgani ta’kidlandi.

Ogʻir va oʻta ogʻir turdagi jinoyatlarni sodir etish maqsadida jinoiy uyushma tashkil etganlik, uni moliyalashtirganlik, ular tomonidan sodir etilgan jinoyatlarni yashirishga homiylik qilganlik, jangovar sport turlari boʻyicha musobaqalarni noqonuniy tashkil etganlik va oʻtkazganlik uchun jinoiy javobgarlikni belgilovchi, bezorilik jinoyati uchun jazo choralari kuchaytirishni nazarda tutuvchi, shuningdek, qonunga zid ravishda tashkil etilgan jangovar sport turlari boʻyicha musobaqalarda ishtirok etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikni belgilovchi normalar kiritish taklif etildi.

Muhokama qilingan yoʻnalishlar boʻyicha ishlab chiqilgan axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashish hamda uyushgan va jamoat joylaridagi jinoyatchilikka qarshi kurashishning jinoiy-huquqiy mexanizmlarini yanada kuchaytirishga qaratilgan qonun loyihalari taqdimot qilindi.

Prezidentimiz takliflarni maʼqullab, mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berdi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev 11-mart kuni loyihalarni ekspertizadan oʻtkazish tizimini takomillashtirish boʻyicha takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

Joriy yilda mamlakatimiz hududlari va iqtisodiyot tarmoqlariga 50 milliard dollardan ziyod investitsiya jalb qilish, ijtimoiy va infratuzilma obyektlari qurilishiga 24 trillion soʻm budjet mablagʻlarini yoʻnaltirish, shuningdek, davlat xaridlari doirasida 300 trillion soʻmdan ziyod tovarlar, ishlar va xizmatlarni xarid qilish rejalashtirilgan. Bunday katta hajmdagi loyihalarni amalga oshirishda ularni ekspertizadan oʻtkazish tizimining tezkor va sifatli ishlashi muhim ahamiyat kasb etadi.

Shu bilan birga, amaldagi tartib mazkur talablarga toʻliq javob bermayotgani, tadbirkor va investorlarning jiddiy eʼtirozlariga sabab boʻlayotgani qayd etildi. Jumladan, oʻtgan yili ekspertizaga kelib tushgan 7 ming 750 ta hujjatning bir qismi uzoq muddatlarda koʻrib chiqilgan. Ayrim hollarda loyihalar ahamiyati katta boʻlmagan kamchiliklar sabab bir necha marta qayta ishlashga yuborilgan.

Shu bois, Prezident farmoni bilan Loyihalar va import shartnomalarini kompleks ekspertiza qilish markazi yangi tuzilgan Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligiga oʻtkazildi va uning faoliyatini transformatsiya qilish vazifalari belgilab berildi.

Taqdimotda sohadagi muammolar va ularni bartaraf etish boʻyicha ishlab chiqilgan takliflar koʻrib chiqildi.

Markaz faoliyati raqamlashmagani va xavf-tahlil yondashuvining yoʻqligi uchun bitta xodimga toʻgʻri keladigan operatsion yuklama ortib ketgani qayd etildi. Markazda 130 nafar xodim ishlasa-da, xavfi past va strategik ahamiyatli loyihalar bir-biridan ajratilmagani uchun har bir xodimga ikki kunda oʻrtacha bitta loyiha toʻgʻri kelmoqda.

Ekspertizaga kelib tushayotgan hujjatlarning katta qismi qiymati nisbatan kichik boʻlgan loyihalardan iborat. Shuningdek, koʻplab hujjatlar avval koʻrilgan loyihalarga oʻxshash boʻlsa ham, ular qaytadan toʻliq tartibda koʻrib chiqilmoqda. Bu esa ortiqcha vaqt va resurs sarfiga sabab boʻlayotgani qayd etildi.

Taqdimotda markaz faoliyatiga ilgʻor tajriba va amaliyotlarni joriy qilish taklif qilindi.

Xususan, loyihalarni koʻrib chiqishda xavf darajasi va qiymatiga qarab, tabaqalashtirilgan tartibni joriy etish taklifi bildirildi. Unga koʻra, loyihaoldi hujjatlarni ekspertizadan oʻtkazishda texnik topshiriqlar koʻrib chiqilmaydi, faqat 15 million dollardan yuqori qiymatdagi korporativ va budjet loyihalari koʻrib chiqiladi.

Yirik va megaloyihalarni parallel ekspertizadan oʻtkazish, avvalgilariga oʻxshash loyiha kelib tushganda, tezlashtirilgan tartibda koʻrib chiqish, jismonan va maʼnan eskirgan uskunalarni soddalashtirilgan tartibda ekspertizadan oʻtkazish, benchmarking usulini qoʻllash tashabbuslari ilgari surildi. Bu ekspertiza jarayonini maqbullashtirib, markazning asosiy eʼtiborini strategik ahamiyatga ega yirik investitsiya loyihalariga qaratish imkonini beradi.

Taqdimotda ekspertiza jarayoni ishtirokchilari uchun rag‘batlantiruvchi mexanizmlarni joriy etish masalalari ham ko‘rib chiqildi. Jumladan, loyihalar bo‘yicha birinchi bosqichdayoq ijobiy xulosa olinsa yoki loyiha bo‘yicha bildirilgan e’tirozlar muddatidan oldin bartaraf etilsa, ekspertiza jarayonlarini tezlashtirish va chegirmalar berish kabi buyurtmachilarni rag‘batlantirish choralari taklif qilindi.

Markaz faoliyatini raqamlashtirish masalasiga ham alohida eʼtibor qaratildi. Buning uchun soliq va bojxona organlari, milliy statistika tizimi, ekologiya va iqlimga oid maʼlumotlar bazalari, shuningdek, qurilish resurslari milliy klassifikatori hamda davlat xaridlari elektron tizimlari bilan integratsiya qilingan yagona axborot platformasi yaratiladi. Ushbu platforma orqali loyihalarga oid hujjatlar onlayn shakllantirilishi, tovar va xizmatlarning narxlari hamda texnik koʻrsatkichlari sunʼiy intellekt yordamida tahlil qilinishi belgilanmoqda.

Davlatimiz rahbari loyihalar ekspertizasi investitsiya muhitining muhim boʻgʻini ekanini taʼkidlab, mazkur sohada ortiqcha byurokratik toʻsiqlarni qisqartirish, jarayonlarni raqamlashtirish, sifat va tezkorlikni oshirish boʻyicha mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berdi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev 11-mart kuni kimyo sanoatidagi yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish va yangi ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirish boʻyicha olib borilayotgan ishlar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.

Tanqidiy ruhda o‘tgan tadbirda tarmoqni “maqsad – harakat – natija” tamoyiliga asoslangan yangi strategik rejalashtirish va rivojlantirish tizimi asosida isloh qilish zarurligi ta’kidlandi. Kimyo mahsulotlari ishlab chiqarish hajmlarini oshirish, yangi quvvatlarni ishga tushirish va eksport salohiyatini kengaytirish bo‘yicha aniq ko‘rsatkichlarni belgilash topshirildi.

Jumladan, joriy yilda tarmoq mahsulotlari eksportini 720 million dollarga yetkazish vazifasi qoʻyilgan. Qishloq xoʻjaligida rejalashtirilgan hosil hajmlarini taʼminlash uchun azotli oʻgʻitlar ishlab chiqarishni 1 million 120 ming tonnaga, fosforli oʻgʻitlarni 135 ming tonnaga, kaliyli oʻgʻitlarni esa 222 ming tonnaga yetkazish zarurligi taʼkidlandi.

Qayd etilganidek, tarmoq va hududlar tomonidan joriy yilda 9,5 milliard dollarlik 133 ta loyihani amalga oshirish doirasida 2,5 milliard dollar investitsiya jalb qilinishi rejalashtirilgan. Jumladan, kimyo sanoati korxonalari va hududlarda 24 ta strategik loyiha doirasida 1,3 milliard dollar investitsiyalarni oʻzlashtirib, 7 ta yangi ishlab chiqarish quvvatini ishga tushirish vazifasi belgilangan.

Shu bilan birga, Qo‘ng‘irot soda zavodida ishlab chiqarishni kengaytirish, “Samarqandkimyo” korxonasida mineral o‘g‘itlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, Dehqonobod kaliy zavodi quvvatlarini oshirish bo‘yicha loyihalarni amalga oshirish jarayoni tanqidiy ko‘rib chiqildi. Muddatlarning asossiz cho‘zilayotgani qayd etildi. Mutasaddilarga investorlar bilan birgalikda mazkur loyihalarni jadallashtirib, qisqa muddatlarda yakunlashni ta’minlash topshirildi.

“Ammofos-Maksam” korxonasi faoliyati davomida toʻplangan fosfogips sanoat chiqindilarini qayta ishlash masalasiga ham eʼtibor qaratildi. Ushbu chiqindidan qoʻshimcha mahsulotlar, jumladan, sulfat kislotasi ishlab chiqarish imkoniyatlaridan samarali foydalanish zarurligi taʼkidlandi.

Shuningdek, kimyo sanoatini strategik rivojlantirish uchun zamonaviy ilmiy va texnologik infratuzilmani shakllantirish masalalari koʻrib chiqildi.

Xususan, Janubiy Koreyaning yetakchi kompaniyalari bilan hamkorlikda kimyo-texnologiya innovatsiya markazini tashkil etish rejalashtirilgani maʼlum qilindi. Mazkur markaz gaz va koʻmir kimyosi, chuqur kimyoviy tahlil, sorbentlar, katalizatorlar, nano va kompozit materiallar kabi yoʻnalishlarda ilmiy tadqiqotlar olib borishga ixtisoslashadi va bu borada Markaziy Osiyodagi yagona ilmiy-tadqiqot instituti boʻladi.

Taqdimotda erituvchi moddalar, quruq sian tuzlari, kaustik soda, silikon, mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarishni tashkil etish, “Fargʻonaazot”da ammiak, karbamid va ammiakli selitra quvvatlarini modernizatsiya qilish, “Navoiyazot”da gʻovaksimon selitra, Toshkent viloyatida maishiy kimyo vositalari, Birinchi rezinotexnika zavodida yangi turdagi shinalar ishlab chiqarish loyihalarining borishi haqida ham maʼlumot berildi.

Shu bilan birga, “Oʻzkimyosanoat” aksiyadorlik jamiyatida loyihalarning boshqarish samaradorligini oshirish rejalari koʻrib chiqildi.

Jumladan, jamiyat va uning tizimidagi korxonalarda ERP tizimi joriy qilinib, 21 ta vazirlik va idoralar hamda xarid operatorlari bilan integratsiya qilindi, 16 ta axborot tizimi yagona raqamli platformaga birlashtirildi. Moliyaviy holatni tahlil qilish va prognozlash, mineral oʻgʻitga ehtiyojni bashorat qilish jarayonlariga bosqichma-bosqich sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish rejalashtirilgan. Shuningdek, mineral oʻgʻitlarning korxonadan fermergacha harakatidagi barcha jarayonlarni raqamli nazorat bilan qamrab olish koʻzda tutilgan.

Hisob palatasi bilan birgalikda energiya resurslarini tejash, xomashyo xarajatlarini qisqartirish va raqamlashtirish chora-tadbirlari orqali kimyo sanoatida mahsulot tannarxini 10-15 foizgacha pasaytirish vazifasi qoʻyildi.

Yakunda davlatimiz rahbari kimyo sanoatidagi yirik investitsiya loyihalarini jadallashtirish, muammoli masalalarni tezkor hal qilish va yangi ishlab chiqarish quvvatlarini belgilangan muddatlarda ishga tushirish boʻyicha mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berdi.

Prezident Shavkat Mirziyoyevga neft va gaz sohasida belgilangan vazifalar ijrosining holati yuzasidan hisobot berildi.

Maʼlumki, joriy yilning 30-yanvar kuni “Oʻzbekneftgaz” aksiyadorlik jamiyati faoliyati samaradorligini oshirish, uglevodorod zaxiralarini kengaytirish va tarmoqni zamonaviy texnologiyalar asosida rivojlantirish boʻyicha ustuvor vazifalar belgilangandi. 23-fevral kuni esa ushbu topshiriqlarning dastlabki ijrosi koʻrib chiqilib, qator qoʻshimcha topshiriqlar berilgan edi.

Bugungi taqdimotda mazkur chora-tadbirlarni amalga oshirish jarayoni yana bir bor tahlil qilindi.

Neft va gaz sohasida geologiya-qidiruv ishlarini kengaytirish, yangi konlarni aniqlash, mavjud quduqlar samaradorligini oshirish va qazib chiqarish hajmini barqarorlashtirishga alohida toʻxtalib oʻtildi.

Bu borada soha rahbarlarining joriy yil boshidan 3D seysmik qidiruv ishlari 471 kvadrat kilometr hajmda amalga oshirigani, 11 ta yangi quduq ishga tushirilgani, 20 ta quduqda ta’mirlash ishlari bajarilgani va 5 ta texnologik tadbir amalga oshirilgani to‘g‘risidagi ma’lumoti ko‘rib chiqildi.

Shu bilan birga, sohada operatsion samaradorlikni oshirish, korxonalarning xarajatlarini maqbullashtirish va moliyaviy barqarorligini mustahkamlash boʻyicha ishlarga alohida eʼtibor qaratildi.

Davlatimiz rahbari belgilangan vazifalar va rejalashtirilgan chora-tadbirlar ijrosini aniq hisob-kitob va qatʼiy intizom asosida taʼminlashni davom ettirish yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.